Heraldiek in Zonhoven
Bij elke stamboom hoort een familiewapen of wapenschild. Zoals het in de Middeleeuwen gebruikelijk was om de verschillende Koninkrijken, Graafschappen, Hertogdommen en adelijke famielieclans uit elkaar te herkennen voerde ieder van hen zijn eigen wapen.
Ook in de lagere klassen of ambachten kon men zijn eigen familieteken opeisen. Dit gebruik, gedeeltelijk verwaterd door de Franse revolutie, komt de laatste decennia hoe langer hoe meer terug. Dankzij de nieuwe wetgeving hieromtrent heeft elke vlaming het recht zijn eigen wapenschild te voeren, zij het dan niet meer in de betekenis van strijdtonelen, maar wel als kunst of eigen familiesymbool.
Het wapen dat bij Koninklijk Besluit van 29 mei 1838 aan de gemeente Zonhoven werd toegekend is natuurlijk een sprekend wapen: op veld van lazuur een stralende gouden zon.
Wat betekent de naam 'Zonhoven'?
De huidige naam 'Zonhoven' is een volksetymologie, afgeleid van het woord 'hoven' (hoeven). Het eerste lid 'Zon' is misschien het Nederlandse woord zon.
De oudste schrijfwijze is evenwel 'Sonue' of ook 'Sonuwe'. Volgens professor Molemans bestond deze naam uit twee delen, nl. Son en uwe. 'Uwe' of 'Ouwe' is afgeleid van het germaanse ahwjo (afgeleid van ahwa = water) hetgeen betekent 'het laag gelegen land nabij een rivier'. 'Son' zou , nog steeds volgens Molenmans, een oudere benaming voor de Roosterbeek kunnen zijn. Sonue betekent dus zoveel als 'het laag gelegen land langs de Roosterbeek'.
Deze verklaringen zijn echter pas in 1982 de wereld in gestuurd. Heel wat Zonhovenaren hebben immers lang gedacht dat Zonhoven zoveel betekende als 'de zon die schijnt boven onze hoven' waarbij 'hoven' het meervoud is van hof, hofstede = boerderij. Dit wordt trouwens ook symbolisch weergegeven in het fronton van het oud gemeentehuis dat in 1788 werd gebouwd.
Een beetje geschiedenis
Zonhoven was een heerlijkheid die afhing van het graafschap Loon en die als beroepshof het hof van Vliermaal erkende.
Met Houthalen en met het domein van Vogelsanck in Zolder vormde Zonhoven de bruidsschat die Mathilda van Loon in 1308 aan Godfried van Heinsberg aanbracht. Tot aan de Franse Revolutie vormden deze drie dorpen, samen met de 'ban van Hauweycken', een baronie met hoge en lage rechtsmacht.
In 1355 en 1336 ging Vogelsanck door ruiling over aan Willem van Oreye en aan zijn zoon Arnoul, bijgenaamd van Rummen, die met Elisabeth van Vlaanderen, natuurlijke dochter van Lodewijk van Nevers in het huwelijk was getreden. Later werd Vogelsanck eigendom van Jan van Hamal, die de heerlijkheid bezat tot in 1390.
Zij ging daarna door huwelijk over aan de familie de la Marck, die haar tot in 1422 behield. In 1490 speelde het kasteel een rol in de oorlog tussen de families van la Marck en van Hoorn. Het werd ingenomen door Robrecht de la Marck, heer van Sedan en door de beroemde 'Jeannot le Bâtard', de eerste neef en de tweede schoonzoon van de niet minder vermaarde 'Everzwijn' der Ardennen: zij vestigden hun hoofdkwartier in het kasteel zelf. Op 3 april 1490 ontmoetten de troepen van de bisschop Jan van Hoorn die van de la Marck op de heide van Zonhoven. De prinsbisschop behaalde de overwinning; Robrecht en Jan werden gevangen genomen. De heer van Vogelsanck vocht in de rangen van de overwinnaars.
In 1565 ging de heerlijkheid door erfenis over aan de familie van In en Kniphausen, die ze behield tot in 1699.
De familie van Autel bezat haar van 1679 tot 1740, toen kwam zij door erfenis aan Jan-Willem van Souza Pacheco, die haar in 1741 verkocht aan Gillis Lambertus van Villenfange, heer van Halloy, Braibant, enz. Deze laatste stierf ongehuwd in 1756.
Bij het verdelen van zijn eigendommen viel Vogelsanck toe aan zijn neef, baron Jan-Ignatius van Villenfagne, die in 1789 overleed. Zijn zoon, baron Jan-Lodewijk, vervulde in 1793 voor de laatste maal de leenformaliteiten voor de aloude heerlijkheid. De heren van Hamal, Bastenaken en Autel hebben munt geslagen te Vogelsanck, Zolder en Zonhoven.
Meer geschiedenis
Ga naar de pagina's van Heemkunde Zonhoven